Cách tra cứu thông tin tạp chí khoa học trong nước và quốc tế chính xác (HĐGSNN, Scopus, Web of Science)

Trước khi nộp một bài báo, câu hỏi đầu tiên không phải là “viết thế nào” mà là “tạp chí này có đáng tin và có được tính điểm không?“. Một lần tra cứu thông tin tạp chí cẩn thận giúp bạn tránh nộp nhầm tạp chí không được công nhận, tạp chí đã bị Scopus ngừng chỉ mục hay website giả mạo. Bài viết này hướng dẫn cách tra cứu thông tin tạp chí khoa học trong nước và quốc tế từ đúng nguồn chính thức, theo một quy trình 5 bước dễ áp dụng.

Vì sao cần tra cứu thông tin tạp chí?

Với nhà khoa học Việt Nam, giá trị của một bài báo thường được xem xét ở hai góc độ: được tính điểm khi xét công nhận chức danh giáo sư, phó giáo sư và được công nhận trong các cơ sở dữ liệu quốc tế khi nghiệm thu đề tài, xét thi đua, tuyển dụng hay đánh giá xếp hạng. Cả hai đều phụ thuộc vào tạp chí bạn chọn tại thời điểm bài được đăng.

Thông tin tạp chí lại thay đổi liên tục: danh mục tạp chí được tính điểm được Hội đồng Giáo sư nhà nước cập nhật hằng năm, Elsevier công bố danh sách nguồn Scopus mới định kỳ và có thể ngừng chỉ mục tạp chí bất cứ lúc nào, SCImago cập nhật hạng Q mỗi năm. Vì vậy, thông tin bạn đọc được trên website của tạp chí hay trong một bài chia sẻ cũ có thể không còn đúng. Tra cứu trực tiếp từ nguồn gốc là cách duy nhất để chắc chắn.

Tra cứu tạp chí trong nước: danh mục HĐGSNN

Với tạp chí khoa học trong nước, căn cứ quan trọng nhất là Danh mục tạp chí khoa học được tính điểm do Hội đồng Giáo sư nhà nước (HĐGSNN) ban hành. Danh mục năm 2025 được ban hành kèm theo Quyết định số 26/QĐ-HĐGSNN ngày 11/7/2025, gồm khoảng 800 tạp chí, được sắp xếp theo từng Hội đồng Giáo sư ngành, liên ngành.

Khi tra cứu một tạp chí trong danh mục, bạn cần ghi nhận đủ ba thông tin:

• Tên và ISSN của tạp chí: nhiều tạp chí từng đổi tên hoặc có cả phiên bản in (p-ISSN) và điện tử (e-ISSN). Hãy đối chiếu theo ISSN thay vì chỉ theo tên.
• Hội đồng ngành tính điểm: một tạp chí có thể được nhiều Hội đồng ngành tính điểm với mức khác nhau. Điểm chỉ có ý nghĩa với Hội đồng ngành mà bạn nộp hồ sơ.
• Khung điểm theo năm: danh mục ghi khung điểm tối đa (ví dụ 0 - 0,5; 0 - 1,0) và có thể thay đổi theo năm. Bài báo được xét theo khung điểm áp dụng tại năm bài được đăng.

Lưu ý rằng con số trong danh mục là điểm tối đa. Điểm cụ thể của từng bài báo do Hội đồng Giáo sư ngành, liên ngành đánh giá khi xét hồ sơ, dựa trên chất lượng công trình và quy định tại Quyết định số 37/2018/QĐ-TTg (được sửa đổi, bổ sung bởi Quyết định số 25/2020/QĐ-TTg) của Thủ tướng Chính phủ.

Tra cứu tạp chí quốc tế: SCImago, Scopus, Web of Science

Với tạp chí quốc tế, bạn cần tra cứu ở ba nguồn bổ trợ cho nhau.

SCImago Journal Rank: hạng Q và chỉ số SJR

SCImago xếp hạng tạp chí dựa trên dữ liệu Scopus. Mỗi tạp chí có chỉ số SJR và được xếp vào một trong bốn nhóm Q1 - Q4 theo từng chuyên ngành (Q1 là 25% tạp chí có SJR cao nhất trong chuyên ngành). Một tạp chí có thể đạt Q1 ở chuyên ngành này nhưng chỉ Q2 ở chuyên ngành khác, vì vậy khi ghi “tạp chí Q1” bạn nên nêu rõ chuyên ngành và năm xếp hạng.

Scopus Source List: tạp chí còn được chỉ mục không?

Có tên trên SCImago chưa đủ để khẳng định tạp chí đang được Scopus chỉ mục. Elsevier công bố định kỳ danh sách nguồn Scopus (Scopus Source List), trong đó ghi trạng thái đang hoặc không còn chỉ mục, giai đoạn chỉ mục (coverage) và danh sách tạp chí bị ngừng chỉ mục (discontinued titles) kèm lý do. Bài đăng sau mốc ngừng chỉ mục sẽ không được đưa vào Scopus.

Web of Science Master Journal List

Clarivate quản lý các bộ sưu tập của Web of Science Core Collection: SCIE, SSCI, AHCI và ESCI. Bạn tra cứu trên Master Journal List theo tên hoặc ISSN để biết tạp chí thuộc bộ sưu tập nào. Chỉ số Impact Factor (JIF) được Clarivate công bố hằng năm trong Journal Citation Reports.

Tra thời gian phản biện, phí xuất bản, tần suất

Sau khi biết tạp chí được công nhận, câu hỏi tiếp theo thường là “bao lâu thì được đăng và tốn bao nhiêu?”. Đây là các nguồn đáng tin cậy:

• Trang “Guide for Authors” của tạp chí: phí xuất bản (APC), chính sách truy cập mở, quy trình phản biện. Luôn là nguồn chính thức cuối cùng.
• DOAJ: với tạp chí truy cập mở, DOAJ ghi phí APC, thời gian trung bình từ nộp bài đến xuất bản, hình thức phản biện và giấy phép.
• Crossref: nhiều nhà xuất bản đăng ký mốc ngày nhận, chấp nhận và xuất bản của từng bài. Tổng hợp các mốc này từ bài gần đây cho bạn thời gian xử lý thực tế, thay vì con số quảng cáo.
• OpenAlex: số bài đăng mỗi năm, chỉ số trích dẫn, h-index và quốc gia của tác giả - hữu ích để biết tạp chí có quen thuộc với tác giả Việt Nam hay không.

Quy trình 5 bước tra cứu thông tin tạp chí

1. Xác định đúng ISSN. Lấy ISSN từ website chính thức của nhà xuất bản và kiểm tra chữ số kiểm tra theo chuẩn ISO 3297 (portal.issn.org). ISSN sai là dấu hiệu sớm của tạp chí giả mạo.
2. Tra danh mục HĐGSNN nếu là tạp chí trong nước hoặc tạp chí bạn cần tính điểm: ghi lại Hội đồng ngành và khung điểm.
3. Tra SCImago và Scopus Source List nếu là tạp chí quốc tế: hạng Q theo chuyên ngành, SJR, trạng thái chỉ mục mới nhất.
4. Tra Web of Science nếu đơn vị của bạn yêu cầu công bố ISI/WoS: bộ sưu tập SCIE, SSCI, AHCI hay ESCI.
5. Kiểm tra xuất bản và cảnh báo: thời gian phản biện, phí APC, tần suất; đối chiếu danh sách cảnh báo tạp chí săn mồi và website giả mạo.

Làm thủ công, năm bước trên có thể mất 20-30 phút cho mỗi tạp chí vì phải mở nhiều trang khác nhau. Công cụ Tra cứu thông tin tạp chí của VietSCI gộp các nguồn trên vào một hồ sơ duy nhất theo ISSN: điểm HĐGSNN theo Hội đồng ngành, hạng Q, SJR, trạng thái Scopus theo Scopus Source List mới nhất, Web of Science, thời gian xuất bản, phí và số bài có tác giả Việt Nam - mỗi mục đều ghi rõ nguồn.

Những lỗi thường gặp khi tra cứu

• Chỉ tra theo tên tạp chí. Nhiều tạp chí có tên gần giống nhau, và tạp chí giả mạo thường sao chép đúng tên tạp chí thật. Hãy luôn tra theo ISSN.
• Dùng hạng Q của năm cũ. Hạng Q thay đổi hằng năm. Khi ghi trong hồ sơ, hãy dùng hạng của năm phù hợp với quy định đơn vị bạn.
• Nhầm “có trong SCImago” với “đang được Scopus chỉ mục”. Tạp chí bị ngừng chỉ mục vẫn có thể còn trên SCImago với dữ liệu các năm trước.
• Tin vào chỉ số trên website tạp chí. Các “Impact Factor” do tổ chức không có thật cấp là dấu hiệu cảnh báo, không phải chỉ số uy tín.
• Bỏ qua Hội đồng ngành. Một tạp chí được tính 1 điểm ở ngành này có thể chỉ được 0,5 điểm hoặc không được tính ở ngành khác.

Câu hỏi thường gặp

Tra cứu danh mục tạp chí HĐGSNN ở đâu?

Danh mục được công bố trên trang thông tin điện tử của Hội đồng Giáo sư nhà nước (hdgsnn.gov.vn). Bạn nên đối chiếu văn bản gốc khi sử dụng chính thức trong hồ sơ.

Làm sao biết tạp chí còn thuộc Scopus?

Kiểm tra trạng thái trong Scopus Source List mới nhất của Elsevier hoặc trang hồ sơ tạp chí trên Scopus. Nếu tạp chí nằm trong danh sách Discontinued Titles, hãy xem mốc chỉ mục cuối cùng.

Tạp chí Việt Nam có thể vừa trong danh mục HĐGSNN vừa thuộc Scopus không?

Có. Một số tạp chí Việt Nam đã được Scopus chỉ mục và đồng thời nằm trong danh mục tính điểm. Khi tra cứu theo ISSN, bạn sẽ thấy cả hai loại thông tin.